خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 5 ، ص 61 . خوانسارى ، محمد ، منطق صورى ، ص 269 . جمله‌هاى استفهامى جمله‌هاى پرسشى جمله‌هاى استفهامى ، از اقسام جمله‌هاى انشايى و مقابل جمله‌هاى خبرى بوده و به جمله‌هايى گفته مىشود كه مصدّر به ادات استفهام مىباشد ؛ يعنى در ابتداى آنها همزه استفهام يا هل و . . . درمىآيد و بر طلب فهم نسبت به مدخول ادات استفهام دلالت مىنمايد ، مانند : « هل يضرب » و « أزيد قائم » . تهانوى ، محمد اعلى بن على ، كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم ، ج 2 ، ص 1155 . مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص 51 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 295 . جمله‌هاى اسميه جمله‌هاى خبرى آغاز شده با اسم جمله‌هاى اسميه ، از اقسام جمله‌هاى خبرى و مقابل جمله‌هاى فعليه بوده و به آن جمله‌هايى مىگويند كه با اسم شروع مىشود ، مانند « زيد قائم » . در كتاب « كشاف اصطلاحات الفنون » آمده است : « الجملة اما فعلية و هى ما كان صدرها فعلا ، كقام زيد و كان زيد قائما ، و اما اسمية و هى ما كان صدرها اسما ، كزيد قائم » . « 1 » نكته : حمل محمول بر موضوع در جمله‌هاى اسميه ، گاهى ذاتى است ، مانند : « زيد انسان » و گاهى غير ذاتى است ، مانند : « زيد قائم » . « 2 » صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص ( 272 - 269 ) . سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 2 ، ص 192 . جمله‌هاى انشايى كلام صادرشده به قصد ايجاد معنا و غير قابل تصديق و تكذيب جمله‌هاى انشايى ، از اقسام جمله‌هاى تام و مقابل جمله‌هاى خبرى بوده و به كلام تامى گفته مىشود كه براى آن در عالم خارج ، مابازايى نيست ؛ به بيان ديگر ، مركب تامى است كه قابل تصديق و تكذيب نمىباشد ، مانند : « اضرب » كه به مجرد انشا ، در خارج و عالم اعتبار ، ايجاد مىشود و قبل از آن وجود نداشته است . در كتاب « كشاف اصطلاحات الفنون » آمده است : « الجملة اما خبرية او انشائية لانه ان كان لها خارج تطابقه او لا تطابقه فخبرية و الا فانشائية » . « 1 * » ميان اصوليون درباره فرق انشا و خبر اختلاف است ؛ برخى همانند مرحوم « محقق خراسانى » تفاوت انشا و اخبار را در مدلول تصديقى مىدانند و آن را از حوزه مدلول استعمالى كلام ، خارج دانسته و مىگويند : اگر مقصود جدى از آوردن كلام ، دلالت آن بر ثبوت نسبت يا نفى آن در عالم خارج يا ذهن باشد ، خبر است و اگر مقصود از كلام ، ايجاد معانى به وسيله الفاظ ، يعنى ثبوت و تحقق معانى با اين الفاظ باشد ، انشا است . برخى ديگر همچون مرحوم « خويى » تفاوت اين دو را در مدلول استعمالى كلام دانسته و مىگويند : اگر جمله به قصد حكايت از خارج گفته شود ، اخبار است و اگر به قصد طلب و ايجاد امرى در عالم اعتبار باشد ، انشا است . « 2 * » خوانسارى ، محمد ، منطق صوري ، ص 68 . حكيم ، محسن ، حقايق الاصول ، ج 1 ، ص 27 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 27 . ذهنى تهرانى ، محمد جواد ، تحرير الفصول ، ج 1 ، ص 62 . مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص ( 51 - 50 ) . جمله‌هاى تام الفاظ مركب داراى معناى تام جمله‌هاى تام ، از اقسام الفاظ مركب و مقابل جمله‌هاى ناقص بوده و عبارت است از الفاظ مركبى كه داراى معناى تام و كامل مىباشد ، به‌گونه‌اى كه سكوت برآن جايز است ؛ يعنى شنونده با شنيدن آن ، انتظار كامل شدن و ادامه كلام را از سوى گوينده ندارد ، مانند : « الصبر شجاعة » و « ضرب زيد عمروا » . نيز ر . ك : نسبت ناقص . مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص 50 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 263 . جمله‌هاى خبرى جمله‌هاى حكايت‌كننده از نسبتى قابل تصديق و تكذيب ، در خارج جمله‌هاى خبرى ، از اقسام جمله‌هاى تام و مقابل جمله‌هاى انشايى بوده ، و به معناى كلام تامى است كه براى نسبت آن در عالم خارج ، مابازايى وجود داشته باشد و ممكن است آن نسبت مطابق واقع باشد يا نباشد ؛ به بيان ديگر ، جمله خبرى ، مركب تامى است كه فى نفسه قابل تصديق و تكذيب باشد ، مانند : « ضرب زيد عمروا » . در كتاب « كشاف اصطلاحات الفنون » آمده است : « الجملة اما خبرية او انشائية لانه ان كان لها خارج تطابقه او لا تطابقه فخبرية و الا فانشائية و يجيء فى لفظ الخبر و الانشاء » . « 1 - » نكته :

--> ( 1 ) . تهانوى ، محمد اعلى بن على ، كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم ، ج 1 ، ص 245 . ( 2 ) . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 17 . ( 1 * ) . تهانوى ، محمد اعلى بن على ، كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم ، ج 1 ، ص 246 . ( 2 * ) . خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 87 . ( 1 - ) . تهانوى ، محمد اعلى بن على ، كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم ، ج 1 ، ص 246 .